Auteursrecht en portretrecht

In een tijd waarin smartphones, sociale media en video-platforms niet meer zijn weg te denken, is het maken en delen van beeldmateriaal eenvoudiger dan ooit. Tegelijkertijd neemt het belang toe om zorgvuldig om te gaan met de wet- en regelgeving rondom foto’s en video’s. Het zonder toestemming plaatsen van beelden op de website of social media van de vereniging kan namelijk leiden tot aanzienlijke financiële en juridische gevolgen.

Auteursrecht: toestemming van de maker

Op foto’s, video’s en andere creatieve werken rust automatisch auteursrecht. Dat recht ligt bij de maker, bijvoorbeeld de fotograaf of videograaf. Alleen deze persoon mag bepalen of en hoe het beeldmateriaal wordt gebruikt, gepubliceerd of gedeeld. Ook als beeldmateriaal al 'online staat' of eerder met de club is gedeeld, betekent dit niet automatisch dat de vereniging het vrij mag gebruiken. Zonder expliciete toestemming van de maker is publicatie niet toegestaan.

Mogelijke gevolgen bij onrechtmatig gebruik

Wanneer beeldmateriaal zonder toestemming wordt gebruikt, kan de rechthebbende:

• eisen dat het materiaal onmiddellijk wordt verwijderd;
• een schadevergoeding claimen voor onrechtmatig gebruik; en
• in sommige gevallen juridische stappen ondernemen.

In de praktijk hebben meerdere voetbalverenigingen hiermee al te maken gehad, soms met aanzienlijke kosten tot gevolg. De KNVB adviseert clubs daarom om zeer zorgvuldig om te gaan met beeldmateriaal. Bestaat er twijfel of foto’s of video’s rechtmatig zijn geplaatst? Verwijder ze dan direct.

Hoe voorkom je problemen als vereniging?

Wil je als club beeldmateriaal gebruiken voor nieuwsberichten, sociale media of promotie? Publiceer dan alleen content waarvan je zeker weet dat het gebruik is toegestaan. Denk bijvoorbeeld aan:

• foto’s en video’s gemaakt door de clubfotograaf, met duidelijke afspraken over gebruik;
• beelden die door de club zelf zijn gemaakt (bijvoorbeeld door een vrijwilliger met een smartphone);
• materiaal van externe fotografen of mediapartijen, mits expliciete toestemming is verleend.

Portretrecht en privacy van spelers en vrijwilligers

Naast het auteursrecht moet ook rekening worden gehouden met het portretrecht en de privacy van personen die herkenbaar in beeld zijn, zoals spelers, trainers, scheidsrechters of vrijwilligers. In sommige gevallen kunnen zij bezwaar maken tegen publicatie van hun foto of video, bijvoorbeeld als zij een redelijk belang hebben bij hun privacy.

Voor minderjarigen geldt een extra zorgplicht: publicatie van beeldmateriaal van jeugdspelers vereist in de regel toestemming van de ouder(s) of verzorger(s).