Visie op het ontwikkelen van een speelwijze

Elke trainer heeft vaak een eigen favoriete speelwijze. De een speelt om het publiek te vermaken met combinatievoetbal, de ander speelt om niet te verliezen en hanteert de lange bal. Echter kan een speelwijze die door de vereniging en haar jeugdtrainers gezamenlijk is bepaald, helpen bij het ontwikkelen van de spelers en dus ook de teams. Daarnaast helpt het trainers bij hoe zij hun trainingen kunnen bedenken én kan een gezamenlijke speelwijze handig zijn voor ontwikkelgesprekken of teamindelingen.

Een vaste speelwijze fungeert dus als rode draad in de jeugdafdeling, het zorgt voor houvast. Op deze manier kan bij elk team op dezelfde manier gewerkt en getraind worden. Dan kan ook bepaald worden welke aandacht de verschillende teamfuncties aanvallen, verdedigen en omschakelen in de trainingen en wedstrijden krijgen.

Het ontwikkelen van een speelwijze binnen de vereniging is vaak een complexe uitdaging, omdat er heel veel jeugdtrainers en -coaches bij betrokken zijn met een eigen idee van voetballen. Dit kan vragen oproepen: sluit de speelwijze aan bij de ontwikkelfase van de betreffende leeftijdscategorie? Past de speelwijze bij het idee van de vereniging over voetballen? Draagt het optimaal bij aan het plezier en de ontwikkeling van de speler? Sluit het voetballen in de jeugd aan bij het voetballen in de senioren?

Het is niet alleen een complexe uitdaging, maar ook een langdurig proces waarin draagvlak en betrokkenheid van trainers noodzakelijk zijn om tot een rode draad te komen.

Om de speelwijze van de vereniging vast te stellen, moet je verschillende vragen of aspecten doorlopen. kunnen met elkaar vragen worden doorlopen. Daarin wordt dieper ingegaan op de uitgangspunten bij de speelwijze en de verschillende teamfuncties. Daarna kunnen de taken op linieniveau benoemd worden, de samenwerkingstaken tussen de linies en op individueel niveau. De aanvallende en verdedigende spelhervattingen en bepaalde bijzondere zaken zoals omgaan met andere speelwijzen maken deze kapstok compleet.

Teamorganisatie

Bepaal waarom de vereniging kiest voor bijvoorbeeld 1-4-3-3, 1-4-4-2 of een speelwijze met minder spelers. Leg ook vast welke teamorganisatie daarbij gekozen wordt: met de punt naar voren of naar achteren op het middenveld? Of - als je met vier middenvelders speelt - in een kommetje of in de vorm van een ruit?

Welke algemene uitgangspunten gelden er binnen de teamfuncties aanvallen, verdedigen en omschakelen bij de vereniging?:
 

• Aanvallen: de ruimte groot houden, diepte in het spel gaat voor breedte in het spel, onderlinge afstanden, bal houden, breedtespel voorwaarde om weer vooruit te spelen;
• Omschakeling van aanvallen naar verdedigen: counter voorkomen, door direct druk te zetten op de speler met de bal en/of anticiperen op een mogelijke lange bal. Rest van het team komt snel in positie (geen treurmoment);
• Verdedigen: iedereen heeft een bijdrage in het verdedigen, speelruimte klein houden, druk op balbezittende speler, kort dekken in de buurt van de bal, rug-/ruimtedekking verder van de bal, lang mogelijk nuttig blijven;
• Omschakeling van verdedigen naar aanvallen; direct een kans creëren door de bal snel diep te spelen. Balbezit houden en komen tot een goede opbouw.
• Welke taken zijn er te benoemen in het aanvallen, verdedigen en omschakelen op het niveau van de verschillende linies?
• Welke taken zijn er te benoemen in het aanvallen, verdedigen en omschakelen bij de samenwerking tussen de linies?
• Welke taken zijn er te benoemen per positie in het aanvallen, verdedigen en omschakelen?
• Hoe wordt er omgegaan met spelhervattingen, aanvallend en verdedigend?
• Hoe wordt er omgegaan met bijzondere situaties (overtal/ondertal-situaties, het resultaat van de A-junioren, omgaan met andere speelwijzen)?

Vastleggen van de speelwijze en leren voetballen

In het jeugdvoetbalbeleidsplan leg je de visie op voetballen vast en hoe voetballen leerbaar gemaakt moet worden. Het is goed om een leerlijn per leeftijdscategorie op te stellen. Daarbij geef je ook aan welke speelwijze gehanteerd moet worden en welke afspraken daarbij gemaakt worden omtrent teamorganisatie en -functies.

Afhankelijk van de leeftijd en het ambitieniveau van de spelers wordt tijdens trainingen en wedstrijden een vereenvoudiging van de visie op voetballen aangeleerd. Benoem voor alle middelen en activiteiten die er zijn richtlijnen ten aanzien van:
 

• Inhoud: welke uitgangspunten staan centraal in relatie tot de kenmerken, principes en het leerbaar maken van voetballen?
• Organisatie: welke processen/activiteiten moeten plaatsvinden en welke mensen en middelen zijn nodig?