Dex speelt met prothese in regulier team: 'Ik ben een van de jongens'

Dex geniet van het voetballen in een 'gewoon' voetbalteam van SV Leones. - Foto: KNVB Media / Archief familie Dex

Dex (13) mist zijn linkeronderbeen, maar staat elke week op het veld bij SV Leones in Beneden-Leeuwen alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Hij traint, speelt wedstrijden, maakt slidings, geeft voorzetten en lacht om de keren dat zijn prothese even niet meewerkt. Voetbal geeft hem plezier, vriendschap en een plek waar hij volledig zichzelf kan zijn.

Thuis aan de eettafel vertelt Dex samen met zijn moeder Carlijn zijn verhaal. Rustig, met een grijns en af en toe dat typische schouderophalen van een tiener. Bij hem laat dit vooral zien hoe vanzelfsprekend hij met zijn beperking omgaat. Hij is niet anders. Hij is gewoon Dex, die wil lachen, spelen en voetballen met zijn vrienden.

Echo

Tijdens de twintigwekenecho kwam de afwijking van Dex aan het licht. Carlijn: "Ik zei nog lachend: 'kijk dan, wat een scheve voetjes'." Het bleek geen grap. Specialisten zagen afwijkingen in de botgroei van het hele been. Ze twijfelden ook over zijn arm en dachten aan een mogelijke verstandelijke beperking.

Er volgde een intensieve periode, met gesprekken over prognoses en moeilijke keuzes. "We moesten ineens nadenken over het afbreken van de zwangerschap. Dat was verschrikkelijk. Een specialist gaf uiteindelijk hoop: hij verwachtte een geïsoleerd probleem. Dat gaf ons genoeg vertrouwen om door te gaan."

Prothese

Een orthopeed gaf aan dat hij met een prothese gewoon zou kunnen voetballen met zijn vriendjes

Na de geboorte bleek Dex een gezonde baby, met één duidelijke afwijking: zijn linkerbeen was ernstig onderontwikkeld. Artsen schetsten twee opties: een jarenlang traject van beenverlengingen, operaties en ortheses of een amputatie en een prothese.

"Het voelde allebei niet goed", zegt Carlijn. "Maar bij verlengen zou hij nooit normale schoenen kunnen dragen en altijd pijn hebben. Terwijl een orthopeed aangaf dat hij met een prothese gewoon zou kunnen voetballen met zijn vriendjes. Die zin is altijd blijven hangen."

Dex was tien maanden oud toen hij al probeerde te lopen op zijn scheve voetje. Vier maanden later werd zijn been geamputeerd. Met Sinterklaas kreeg hij zijn eerste prothese en op nieuwjaarsdag liep hij. Carlijn: "Hij deed het gewoon, alsof hij dacht: 'mooi, klaar, door'."

Vallen en weer doorgaan

Het bleek symbolisch te zijn voor Dex, die zichzelf omschrijft als een heel actief kind. "Ik ben wat wild, maar dat hoort bij mij", zegt hij met een brede grijns op zijn gezicht. Carlijn knikt: "Er zit geen rem op. Hij gaat altijd door. Hij heeft al heel wat bulten, tanden door de lip en scheve tanden gehad. Maar hij staat altijd weer op. Hij gaat gewoon door, hoe vaak hij ook valt."

Fietsen was ook zo’n uitdaging. "Hij reed hier in de straat recht tegen een paal. Maar toen de straat een keer afgesloten was, heeft hij het ineens geleerd. Zoals met alles: als hij het doet, dan doet hij het ook meteen."

Die combinatie van doorzettingsvermogen en humor typeert Dex. Hij relativeert, lacht om zijn eigen valpartijen en ziet zijn beperking niet als iets dat hem tegenhoudt. "Ik denk nooit: 'dat kan ik niet'. Ik probeer het gewoon."

SV Leones

Voetbal is voor Dex meer dan een sport. Het is zijn sociale wereld, zijn uitlaatklep en zijn trots. Zijn ouders schreven hem op vijfjarige leeftijd zonder twijfel in bij SV Leones. "We hebben nooit gedacht: 'kan dit wel?'. Hij wilde het, net als zijn vriendjes. Dus dan ga je het proberen."

Dex begon bij de jongste jeugd, waar het vooral om plezier draait. Later kwamen de teamindelingen en daarmee ook de uitdagingen. Soms werd hij te laag ingedeeld, soms juist te hoog. Er waren trainers die vooral voor de winst gingen en hem liever op doel zetten, maar ook trainers die hem er juist graag bij wilden hebben. Het moeilijkste was dat een vertrouwd team aan het einde van het seizoen weer uit elkaar viel.

Carlijn: "Voor Dex is de veiligheid van zijn team heel belangrijk. Hij speelt het liefst met jongens die hij goed kent. Ga maar eens met onbekenden in de kleedkamer je been uittrekken. Dat is voor hem echt een drempel."

Ook douchen na de wedstrijd is lastig, weet Carlijn. "Het is glad, hij staat op één been en in zo’n drukke kleedkamer kan hij gemakkelijk vallen. Maar hij mag vanwege de hygiëne ook niet ongedoucht bij iemand anders in de auto stappen. Daarom rijden mijn man Pepijn of ik naar elke wedstrijd. Dan kan hij thuis onder de douche."

Fijn team

Dit seizoen speelt Dex in de JO15-2. Het is een fijn team, maar wel met jongens die soms twee jaar ouder en een kop groter zijn. "Ik ben vaak minder snel dan mijn tegenstanders en ga duels zoveel mogelijk uit de weg. Maar ik heb mezelf aangeleerd om vrij te lopen en tackles te ontwijken. Ik kan goed passen en sta vaak op de juiste plek." Zijn slidings noemt hij lachend een wapen. "Ik kan heel lang doorglijden op mijn prothese."

Zijn moeder ziet hoe hij groeit in het team. "Hij hoort erbij. De jongens kennen hem al zo lang. Als hij een keer gaat zitten, weten ze meteen: 'hij heeft last van zijn been'. Hij hoeft het niet eens te zeggen."

Tegenstanders

Een verdediger stond alleen maar naar zijn been te kijken. Helemaal vergeten te verdedigen. Dex liep zo door

De coach overlegt voor een wedstrijd met de tegenstander over het meespelen van Dex. Het is nooit een probleem. "Als ik een lange broek draag, dan zien ze het vaak niet eens. En als ze het wel zien, zijn ze eerst voorzichtig." Maar zodra hij een paar ballen goed raakt, verandert dat. "Dan gaan ze gewoon vol erin. En dat is precies wat ik wil."

Soms levert zijn prothese zelfs voordeel op. Carlijn vertelt lachend: "Een keer stond een verdediger alleen maar naar zijn been te kijken. Helemaal vergeten te verdedigen. Dex liep zo door." Zijn prothese zorgt soms ook voor hilariteit. "Mijn been is er weleens afgevallen tijdens een wedstrijd. Dan hoor je iedereen roepen: 'Ho! Been kwijt!'" 

"De tegenstander schrikt er nog weleens van, maar dat verandert snel als ze zien hoe iedereen ermee omgaat. Het enige gênante voor Dex is dat ik het veld in moet om dat been er weer op te zetten", lacht Carlijn.

Kou en regen zijn lastiger. Dex: "Mijn stomp wordt dan koud en dan voelt het alsof mijn been korter is. Dan val ik sneller. Meestal is het na een dag rust weer goed."

Operaties

Dex heeft inmiddels meerdere operaties achter de rug: correcties van scheefgroei, plaatjes die verwijderd moesten worden en een zware breuk tijdens de coronaperiode, toen hij thuis struikelde over speelgoed. "Dat was de heftigste", zegt Carlijn. "Ambulance, ziekenhuis, weken revalidatie." Maar Dex bleef optimistisch. "Ik wilde weer lopen voordat we op vakantie gingen. En dat is gelukt."

Via het ziekenhuis kwam hij in contact met FC Utrecht, waarvan het clublogo op zijn prothese staat. "Het begon tijdens de coronaperiode met FIFA spelen met spelers. Later mocht ik als vlaggendrager het veld op. De club heeft ook een filmpje van mij gemaakt om te laten zien wat ze maatschappelijk doen. FC Utrecht is echt mijn club geworden. Mijn beperking heeft me dus ook veel opgeleverd."

Het Nederlandse amputatievoetbalteam

Een ander voorbeeld daarvan is dat Dex sinds vorig jaar traint met het Nederlandse amputatievoetbalteam in Zeist. Elke zondag staat hij op het veld met spelers die allemaal jaren ouder zijn dan hij. Toch voelt hij zich er helemaal thuis. "Bij SV Leones ben ik een van de jongens. Dat voelt heel fijn. Maar in Zeist speel ik met mensen die hetzelfde hebben als ik. Je hoeft nooit iets uit te leggen. Ik voetbal nu op zaterdag én zondag. Mooier kan het niet."

Als hij 16 jaar is, mag hij ook officiële wedstrijden spelen. "Nu doe ik alleen in de vriendschappelijke duels mee. Maar uiteindelijk wil ik met dit team grote toernooien spelen. En misschien zijn zelfs de Paralympische Spelen mogelijk."

Carlijn glimlacht: '"Hij heeft altijd al groot gedroomd." Dex beaamt dat. Ondanks zijn jonge leeftijd weet hij precies wat hij wil. "Studeren en rechter worden. En voetballen in Engeland."

Zijn ouders steunen hem in alles. Tegelijk ziet Carlijn dat Dex steeds meer zelf de regie gaat nemen. "Op zijn geboortekaartje stond: 'Twee handjes, geef ons er allebei één. Wij helpen je wel, totdat jij zegt: ik kan het wel alleen.' Dat blijft altijd ons motto."

Ervaar de Oranje Experience: Kom meetrainen met de Oranje Para-voetbalteams! Klik hier voor meer info en meld je aan.

Amputatievoetbal Lees meer over Amputatievoetbal.