Voetbal en vrijwilligerswerk: een brug tussen twee werelden

750 vrijwilligers van amateurvoetbalclubs uit het hele land, onder wie Mustafa Herdem, kregen een speciaal eerbetoon tijdens ‘Rondje Waardering’ in de Rotterdamse Kuip. - Foto: ©Set Vexy

Al meer dan dertig jaar staat Mustafa Herdem (53) elk weekend langs de lijn. Niet alleen voor zichzelf, maar vooral voor anderen. Voor jongeren die hun weg in het leven proberen te vinden. Voor een voetbalclub die mensen ongeacht hun achtergrond met elkaar wil verbinden. En voor een bevlogen elftal van spelers met wortels in Turkije. Mustafa staat bekend als een ‘stille kracht’ en verbinder die door zijn clubgenoten liefdevol ‘abi’ - ‘oudere broer’ in het Turks - wordt genoemd.

Met de campagne Rondje Waardering zetten de KNVB en Heineken vrijwilligers als Mustafa in het zonnetje. Tijdens de KNVB Bekerfinale komt alles samen. Dan is Mustafa één van de 750 vrijwilligers die als eregast afreizen naar De Kuip om zélf in het middelpunt te staan: van de kantine naar het grootste podium van het Nederlandse voetbal. 

Kampioen van het verenigingsleven

Nederland is kampioen van het verenigingsleven. Bijna iedereen heeft een voetbalclub om de hoek, middenin de buurt. Het kloppende hart van deze clubs is de sportkantine. Het is de plek waar mensen samenkomen en winnen en verliezen samen wordt beleefd. Dat hart klopt dankzij vrijwilligers, die samen het ‘sociale cement’ van het voetbal vormen. Maar dat sociale weefsel staat onder druk. Met Rondje Waardering brengen de KNVB en Heineken daarom een ode aan alle vrijwilligers die amateurclubs draaiende houden. Dat gebeurt daar waar het verenigingsleven samenkomt: in de kantine, langs de lijn en op het veld. Want hoewel vrijwilligers de ruggengraat vormen van het Nederlandse clubvoetbal, voelt lang niet iedereen zich gezien.

Zo blijkt uit onderzoek dat slechts 58 procent zich gewaardeerd voelt, terwijl bijna acht op de tien Nederlanders aangeeft vrijwilligers juist vaker te willen bedanken. Tegelijkertijd erkent 62 procent complimenten voor zich te houden, omdat het juiste moment ontbreekt of zij niet altijd weten hoe zij hun waardering kunnen laten blijken. De waardering is er dus wel, maar bereikt de vrijwilligers vaak niet. En dat is zonde, want bijna driekwart geeft aan dat een simpel ‘dankjewel’, een schouderklopje en een glimlach al veel verschil maken.

Een brug slaan tussen culturen

Ik zie voetbal als het ultieme middel om vooroordelen te doorbreken.

Eén van deze vele duizenden vrijwilligers is Mustafa Herdem. Toen Mustafa in 1989 vanuit Turkije naar Nederland kwam en in Almelo ging wonen, begon een nieuw hoofdstuk. Al snel merkte hij hoe lastig het was voor mensen met een Turkse achtergrond om hun weg te vinden in Nederland. Taalbarrières en culturele verschillen zorgden voor afstand. Mustafa wilde hierin verandering brengen en sloot zich in 1991 als vrijwilliger aan bij een culturele vereniging voor islamitische jongeren. “Ons belangrijkste doel was om de integratie van mensen uit Turkije in de Nederlandse samenleving te bevorderen en een brug slaan tussen culturen. De mooiste manier om mensen te verbinden is sport en daarom besloten we een elftal op te richten”, vertelt Mustafa.

Wat begin jaren negentig begon als een klein initiatief groeide in de jaren die volgden uit tot een volwaardig elftal. In de eerste jaren vond het team een onderkomen bij DVO’71, dat later opging in AVC Heracles, de oudste voetbalclub van Almelo. Bij deze club is Mustafa nu al ruim dertig jaar actief als vrijwilliger. Niet alleen als coach, maar ook als aanspreekpunt voor allerlei andere zaken. Van sponsoring tot het regelen van kleding en materialen en van de organisatie van wedstrijden tot de begeleiding van vrijwilligers. “Ik probeer alles zo goed mogelijk te regelen, zodat de jongens lekker kunnen voetballen.”

Maar zijn rol gaat verder dan dat, benadrukt hij. “Ik zie voetbal als het ultieme middel om vooroordelen te doorbreken. Het beeld dat mensen hebben van een ‘Turks elftal’ klopt niet altijd en daarin wil ik verandering brengen. We zijn tenslotte allemaal Nederlanders en willen gewoon samen lekker voetballen.” Het is goed gelukt om dat beeld te kantelen. “Ik krijg veel complimenten voor de sportiviteit van mijn spelers. Ons team speelt nu zo’n vijf jaar bij AVC Heracles en heeft maar weinig gele kaarten gehad. Ook onze tegenspelers feliciteren ons vaak na een wedstrijd vanwege het spel dat we laten zien.”

De voetbalclub als tweede familie

Wat zijn team bijzonder maakt, is de sterke onderlinge band. De spelers variëren in leeftijd van 18 tot 40 jaar, maar voelen zich met elkaar verbonden. Mustafa speelt daar een sleutelrol in: als coach, mentor en vertrouwenspersoon. Hij vertelt hoe hij bewust ook mensen erbij betrekt die het moeilijker hebben dan anderen. “Ik heb een minder valide jongen die zich eenzaam voelde, aangetrokken als assistent-trainer. Hij werd actief bij de club, kwam uit zijn isolement en ik zag hem opbloeien.” Zelf vindt hij dat geen bijzondere prestatie, maar voor zijn spelers is Mustafa alles. “Ze zien mij als een broer,” zegt hij. “Een ‘abi’.”

Er zijn voor elkaar, door dik en dun

De kantine is de plek waar je merkt dat een club echt leeft. Ik geniet ervan dat iedereen die binnenloopt zich hier welkom voel en onderdeel is van onze gemeenschap.

Dat ‘familiegevoel’ speelde een grote rol toen Mustafa zelf door een moeilijke periode ging. Na een ernstig ongeluk dreigde hij zijn been te verliezen en was hij lange tijd afhankelijk van anderen. “In deze periode was de club er echt voor mij”, vertelt hij. “Ik zat in een rolstoel, maar het elftal kwam me ophalen en nam me mee naar een feestje. Ze lieten zien dat ik er niet alleen voor stond. Dat zijn bijzondere momenten die je altijd bijblijven en die je inzet als vrijwilliger echt de moeite waard maken. In mooie én in moeilijke tijden ben je samen een hecht team.”

Ook de clubkantine heeft voor Mustafa een bijzondere betekenis. “De kantine is veel meer dan een plek om samen iets te drinken. Het is het sociale hart van onze club, waar leden, supporters en vrijwilligers elkaar ontmoeten, bijpraten en zich thuis voelen. De kantine is de plek waar je merkt dat een club echt leeft. Ik geniet ervan dat iedereen die binnenloopt zich hier welkom voel en onderdeel is van onze gemeenschap.”

De belangrijke sociale rol van de sportkantine blijkt ook uit het onderzoek. Zo beschouwt 86 procent van de Nederlanders de kantine als een belangrijke ontmoetingsplek. Voor ruim negen op de tien mensen is de kantine zelfs cruciaal voor het voortbestaan van de club. Verder zegt 67 procent van de vrijwilligers zich door de clubkantine sterker verbonden te voelen met andere clubleden.

‘Waardering zit in kleine dingen’

Mustafa voelt de waardering voor zijn inzet elke dag. “Niet door grote woorden, maar door kleine gebaren. Als spelers of toeschouwers je aankijken, naar je lachen of een schouderklopje geven, zegt dat vaak al genoeg”, zegt hij. “Of een simpel ‘dank je wel’, dat betekent veel. Mijn rol als vrijwilliger is een deel van mijn leven geworden.” Eén van zijn meest dierbare herinneringen is zijn vijftigste verjaardag. “Ik wilde het klein houden, maar mijn team dacht daar anders over. Ze hadden me op een zondag naar de club gelokt. Er was geen wedstrijd, maar ze wilden graag dat ik zogenaamd naar de training kwam kijken. Toen bleek dat ze een shirt van Trabzon Spor - mijn favoriete voetbalclub in Turkije - hadden gekocht en hierop hun namen hadden gezet. Dat zijn dingen die ik nooit meer vergeet.”

Het vrijwilligerswerk vraagt desondanks veel van hem. Mustafa werkt fulltime in drie verschillende ploegendiensten en besteedt daarnaast een paar dagen per week aan ‘zijn’ club. Toch is dat geen opoffering. “Het gevoel dat je echt iets kunt betekenen voor de samenleving en voor andere mensen is het belangrijkste. Je krijgt er ontzettend veel voor terug en dat geeft me veel energie.” Zelf kan hij door blessures helaas niet meer voetballen, maar dat heeft plaatsgemaakt voor iets anders. “Ik geniet er echt van om te zien dat de jongens met zo veel plezier samen spelen.”

Rondje Waardering van de club

Toen bleek dat clubleden en andere vrijwilligers Mustafa als onderdeel van de campagne Rondje Waardering van de KNVB en Heineken voor een plaats tijdens de KNVB Bekerfinale hadden genomineerd, was hij ontroerd. Mustafa krijgt een prachtige plaats in het Heineken® Café Clubhelden: een tijdelijk café rond de ‘field seats’, pal naast de dug-out. Vanuit deze unieke bar beleeft hij, samen met vier andere geselecteerde vrijwilligers, de bekerfinale op een manier die normaal alleen is voorbehouden aan spelers en staf. “Ik vind het heel bijzonder dat er mensen zijn die mij hebben voorgedragen. Het is een mooie kroon op mijn inzet als vrijwilliger en zorgt dat ik me echt gewaardeerd voel.”

Mustafa gelooft heilig in de kracht van vrijwilligerswerk. “We leven in een onzekere wereld, maar door iets voor een ander te doen, maak je de wereld een beetje beter. Je geeft iets van jezelf en dat maakt je als mens rijker. Zonder de inzet van vrijwilligers zou er geen amateurvoetbal mogelijk zijn. Geen club en geen plek om elkaar te ontmoeten. Voetbal is een geliefde sport die mensen bij elkaar brengt. Ik vind het fijn om iets nuttigs te kunnen doen voor de club en voor de gemeenschap. Dat geeft mij de grootste voldoening.”