Herfst nadert: kans op fusarium neemt toe

Blijf alert in de herfst als de kans op fusarium toeneemt. - Foto: KNVB Media

De eerste tekenen van de herfst dienen zich aan. Overdag kan het nog aangenaam warm zijn, maar ’s nachts daalt de temperatuur steeds verder. Juist die combinatie zorgt voor een hogere luchtvochtigheid en meer dauwvorming op de grasmat. Dat lijkt misschien onschuldig, maar voor natuurgrasvelden betekent het dat de kans op fusarium de komende weken toeneemt.

Auteur: redactie vakblad Fieldmanager

Fusarium, ook wel winterfusarium of sneeuwschimmel genoemd, is een schimmelziekte die vooral actief wordt wanneer vochtige omstandigheden samengaan met afnemende groei van het gras. De ziekte kan zich in korte tijd ontwikkelen en zorgt voor bruine of geelachtige plekken in de grasmat. In vochtige omstandigheden is vaak wit tot lichtroze schimmeldraad zichtbaar aan de rand van de aantasting. Wanneer de ziekte zich verder ontwikkelt, wordt de grasmat dunner en neemt de speelkwaliteit af.

Juist in deze periode zijn de omstandigheden gunstig voor de schimmel. De bodem is nog relatief warm, terwijl het verschil tussen dag- en nachttemperaturen groter wordt. Hierdoor blijft dauw langer aanwezig op het blad. Daarnaast kan het risico verder toenemen door het vrijkomen van ammonium in de bodem, een te late stikstofgift of het gebruik van biostimulanten die melasse bevatten. Toch is het goed om te beseffen dat fusarium vooral toeslaat wanneer de grasplant onder druk staat. Een grasmat met een goede beworteling, voldoende zuurstof in de bodem en een evenwichtige voeding is minder gevoelig voor schimmelaantastingen. Fusarium bestrijd je daarom niet alleen door naar de schimmel te kijken, maar vooral door te investeren in een sterke grasplant, een gezonde bodem en een robuuste grasmat.

Hoe herken je fusarium?

Controleer het veld de komende weken regelmatig, vooral in de ochtenduren. Fusarium begint vaak met kleine plekken in de grasmat. De grassprieten krijgen eerst een waterig uiterlijk, verkleuren vervolgens geel tot oranjebruin en gaan aan elkaar kleven. Onder vochtige omstandigheden kan wit tot lichtroze schimmelpluis zichtbaar zijn. Soms ontstaan ringvormige plekken doordat het gras zich vanuit het midden gedeeltelijk herstelt. Hoe eerder een aantasting wordt herkend, hoe groter de kans dat verdere schade beperkt blijft.

Voorkomen

Omdat herstel in het najaar en de winter steeds langzamer verloopt, ligt de nadruk vooral op preventie. De belangrijkste maatregel is ervoor zorgen dat het speeloppervlak zo droog mogelijk blijft. Door regelmatig te sweepen of te borstelen wordt dauw verwijderd en droogt het gras sneller op. Hoe korter het blad nat blijft, hoe kleiner de kans dat de schimmel zich ontwikkelt. Ook de juiste bemesting speelt een belangrijke rol. In deze periode van het jaar heeft het gras meer baat bij kaliumrijke meststoffen dan bij extra stikstof. Kalium versterkt de plant, helpt bij het opvangen van koudestress en draagt bij aan een betere weerstand tegen ziekten.

Daarnaast kan mangaan preventief worden ingezet. Dit sporenelement ondersteunt onder andere de fotosynthese, het stikstofmetabolisme en de natuurlijke bescherming van de plant tegen stress en ziekteverwekkers. Het is ook verstandig om kritisch te kijken naar de producten die worden gebruikt. Sommige biostimulanten bevatten melasse. Omdat deze producten onder bepaalde omstandigheden de ontwikkeling van fusarium kunnen stimuleren, is het raadzaam om altijd het etiket van het product te controleren.

Een sterke grasmat begint onder de grond

Een sterke grasmat begint bij een gezonde bodem. Door de toplaag voldoende lucht te geven blijft het veld weerbaarder. Maatregelen zoals slitten of vertidraineren zorgen ervoor dat water sneller wordt afgevoerd en de wortels meer zuurstof krijgen. Beluchten helpt niet alleen tegen verdichting, maar stimuleert ook een diepere beworteling. Een diep wortelend grasbestand is sterker, herstelt sneller en is minder vatbaar voor ziekten. Ook het gebruik van bodemverbeteraars die helpen om vocht gelijkmatiger door de toplaag te verdelen kan bijdragen aan een weerbaarder veld. Verdichte bodems zijn namelijk gevoeliger voor fusarium, net als plekken met een hogere pH-waarde, een tekort aan kalium of een overschot aan stikstof.

Verder loont het om aandacht te besteden aan de samenstelling van de grasmat. Door tijdig door te zaaien met geschikte sportgrassen, zoals Engels raaigras en veldbeemdgras, blijft het aandeel sterke en gewenste grassoorten hoog. Een dichte grasmat is minder gevoelig voor ziekten en herstelt sneller wanneer er toch schade ontstaat. Ook sporenelementen zoals ijzer, koper, mangaan en zink kunnen bijdragen aan de vitaliteit en weerbaarheid van het gras. Een aandachtspunt dat soms wordt vergeten, is de maaihoogte. Maai het gras in deze periode niet te kort. Een voldoende sterke en vitale grasplant kan beter omgaan met stress en is minder gevoelig voor aantastingen door fusarium. Daarnaast verdient ook het bodemleven aandacht. Een actief bodemleven ondersteunt de afbraak van organisch materiaal, draagt bij aan een gezonde bodemstructuur en helpt de grasmat weerbaar te houden tegen ziekten en plagen.

Blijf alert de komende weken

De komende maanden neemt het natuurlijke herstelvermogen van de grasmat geleidelijk af. Het bodemleven wordt minder actief en beschadigingen herstellen langzamer. Daarom is dit het moment om vooruit te denken. Door nu te investeren in een gezonde bodem, een sterke grasplant en een droog speeloppervlak kunnen veel problemen later in het seizoen worden voorkomen. Is fusarium eenmaal zichtbaar, dan kan verticuteren met afvoer van het vrijkomende materiaal helpen om de aantasting te beperken. Herstel ontstane open plekken vervolgens door tijdig door te zaaien, zodat de grasmat gesloten blijft en ongewenste soorten minder kans krijgen.