Lucht in de bodem: de onzichtbare kracht achter sterke sportvelden

Het fundament van elke goede sportveldkwaliteit begint onder de grond bij lucht. - Foto: KNVB Media

Wie het heeft over een gezonde grasmat, denkt al snel aan bemesting, watergift en maaibeheer. Toch begint het fundament van elke goede sportveldkwaliteit onder de grond bij lucht. ‘Er zijn in feite vier essentiële groeifactoren: licht, water, voeding en lucht’, zegt Remi Nouwens, regiomanager (onder andere Benelux) bij Redexim. ‘Als één van die factoren uit balans raakt, krijg je problemen. En lucht is daarin vaak de meest onderschatte.’ Samen met Herman de Bree, mede-eigenaar van Redexim, deelt hij hun visie op bodemlucht én de praktische vertaalslag naar onderhoud.

Bron: vakblad Fieldmanager

De deelname van Redexim aan het Innovatieplatform Gras van de KNVB past naadloos in die visie. Het platform brengt kennis, praktijk en innovatie samen met één doel: het verbeteren van de kwaliteit van sportvelden. ‘Voor ons is dat eigenlijk heel logisch’, zegt De Bree. ‘Het gaat uiteindelijk om de kwaliteit van grasvelden. Daar leveren wij met onze machines een bijdrage aan, maar dat kunnen we alleen als we kennis delen.’

Volgens hem zit de kracht juist in samenwerking. ‘Via het platform kom je in contact met beheerders, clubs en andere partijen. Je ziet wat er speelt en kunt laten zien welke oplossingen er zijn. Maar belangrijker nog: je kunt uitleggen waarom iets werkt.’ Nouwens vult aan: ‘Het is ook een stukje kennisoverdracht. Zelfs met eenvoudige middelen kun je al veel verbeteren, als je weet wat je doet.’

Waarom lucht zo belangrijk is

Lucht, of beter gezegd zuurstof in de bodem, is cruciaal voor de vitaliteit van de grasplant. Zonder voldoende zuurstof raakt de plant in stress en wordt deze gevoeliger voor ziekten en plagen. ‘Een gezonde grasplant met voldoende lucht, water en voeding is simpelweg weerbaarder’, legt Nouwens uit. ‘Als die balans niet goed is, zie je dat een plant sneller vatbaar wordt voor schimmels.’

Minstens zo belangrijk is de rol van lucht in de wortelontwikkeling. Voldoende zuurstof maakt het voor wortels mogelijk dieper de bodem in te groeien. ‘Als de bodem verdicht is, blijven wortels oppervlakkig. Terwijl juist diepere beworteling zorgt voor een betere opname van vocht en voedingsstoffen’, aldus De Bree. Dat heeft direct effect op het herstelvermogen van het veld: een diep doorwortelde grasmat herstelt sneller na bespeling.

Daarnaast speelt lucht een belangrijke rol in de sporttechnische eigenschappen van een veld. Een slecht doorlatende toplaag leidt al snel tot problemen. Nouwens: ‘Als water na een regenbui niet weg kan uit de eerste centimeters en er vervolgens gespeeld wordt, raakt het veld direct beschadigd.’ Goed beluchten helpt om water sneller af te voeren richting de drainage en houdt de toplaag stabiel en bespeelbaar. Ook preventief is beluchten van belang. Door de bodem open te houden, verklein je de kans op vervetting en daarmee op onkruidgroei. Tegelijk voorkom je omstandigheden waarin schimmels zich makkelijk ontwikkelen.

Verdichting: een sluipend probleem

In de praktijk ontstaat verdichting door betreding, regenval en gebruik van machines. Zeker op intensief bespeelde velden bouwt die verdichting zich ongemerkt op. ‘Verdichting begint bijna altijd in de toplaag’, zegt Nouwens. ‘En juist daar ontstaan problemen met waterinfiltratie.’ Volgens De Bree is beluchten daarom nog te vaak een ondergeschoven kindje. ‘Er wordt veel gestuurd op symptoombestrijding, terwijl de bodem bepalend is. Voorkomen is beter dan genezen.’

Meten is weten

Goed onderhoud begint met inzicht. Dat kan eenvoudig: ‘Ga met een schroevendraaier het veld op en prik op verschillende plekken’, adviseert De Bree. ‘Je voelt snel waar de bodem verdicht is.’ Voor een nauwkeuriger beeld wordt een penetrometer gebruikt, die de weerstand in de bodem meet. Daarbij moet ook naar het vochtgehalte gekeken worden. ‘In een natte bodem prik je overal makkelijk doorheen’, zegt Nouwens. ‘Dus je moet altijd naar het totaalplaatje kijken.’

De ideale verhouding in de bodem ligt rond 50 procent vaste stof, 25 procent water en 25 procent lucht. Zodra die balans verschuift, is ingrijpen nodig. ‘Alles wat lucht in de bodem brengt, helpt’, zegt De Bree. ‘Zelfs eenvoudige bewerkingen maken al verschil.’

Timing en omstandigheden

Wanneer je belucht, is minstens zo belangrijk als hoe je het doet. ‘Bij heel warm weer moet je oppassen’, zegt De Bree. ‘Dan kan de wortelzone uitdrogen.’ Ook de keuze van de machine speelt mee: snijdende technieken kunnen bij droogte scheuren veroorzaken. Beluchten is goed te combineren met andere werkzaamheden, zoals doorzaaien en bezanden. ‘Zo kun je in één werkgang meerdere doelen bereiken’, aldus Nouwens.

Frequentie: vaker dan gedacht

In het betaald voetbal wordt soms elke twee weken belucht. Op amateurniveau blijft het vaak bij één of twee keer per jaar. ‘De vraag is of dat genoeg is’, zegt Nouwens. ‘Gezien het gebruik van velden zou vaker beluchten zeker zinvol zijn.’ De toenemende focus op duurzaamheid onderstreept het belang van goed bodembeheer. Minder chemie betekent dat de grasplant zelf sterker moet zijn. ‘En die kracht begint onder de grond’, zegt De Bree. ‘Controleer regelmatig en wacht niet tot problemen zichtbaar zijn. Lucht zie je niet, maar zonder lucht functioneert een veld simpelweg niet.’

Beluchtingstechnieken en machines

Beluchten kan op verschillende manieren en dieptes. Redexim biedt daarvoor een breed scala aan machines:

• Verti-Drain: voor diepe beluchting en het losmaken van verdichte lagen
• Verti-Quake: schudbeluchter die de bodem openbreekt met roterende messen
• Verti-Core: penbeluchter (ook met holle pennen)
• Level-Spike: mesbeluchter (niet aangedreven met aftakas)
• Easy-Core 4 / Easy-Core 4E: compacte machine voor kleine of intensief bespeelde zones
• Multi-Sport: combinatiemachine voor snelle toplaagbewerking
• Verti-Rake (eggen) en borstelen: oppervlakkige methoden tegen vervetting

Redexim Ga naar meer informatie over het volledige aanbod. ​