Slim beregenen helpt natuurgras beter bestand te maken tegen stress en droogte

De sleutel tot een sterke grasmat ligt in slimmer beregenen. - Foto: KNVB Media

Beregening is een van de belangrijkste, maar ook meest onderschatte onderdelen van het beheer van natuurgrasvoetbalvelden. In een tijd waarin langere droge periodes steeds vaker voorkomen, is de neiging groot om snel en vaak water te geven. Toch ligt de sleutel tot een sterke grasmat niet in méér beregenen, maar in slimmer beregenen. Het doel daarbij is niet alleen om verdroging te voorkomen, maar vooral om een diep wortelende grasmat te ontwikkelen.

Auteur: vakblad Fieldmanager

Bij beregening is het essentieel om eerst het doel te bepalen. De periode direct na de inzaai vraagt om een totaal andere aanpak dan het beregenen van een gevestigde grasmat. In de fase van kieming is gras volledig afhankelijk van vocht in de bovenste bodemlaag. Die laag mag in de eerste weken na inzaai niet uitdrogen, omdat jonge kiemplanten dan zeer gevoelig zijn voor vochttekort. Dit betekent vaker beregenen met kleine hoeveelheden, gericht op het continu vochtig houden van de toplaag.

Wortelzone

Bij een gesloten, gevestigde grasmat draait het echter om een heel ander principe. Hier is het doel om water zo diep mogelijk in de wortelzone te brengen, zodat wortels worden gestimuleerd om zich verder de bodem in te ontwikkelen. Dit vraagt om minder frequentie, maar wel meer water per keer.

Door het veld niet continu vochtig te houden, maar juist tijdelijk licht droog te laten worden, wordt de plant gestimuleerd om dieper naar water te zoeken. Een grasmat die deze milde droogtestress ervaart, ontwikkelt een sterker wortelstelsel en wordt minder afhankelijk van beregening.

Automatisch beregenen, automatisch te veel?

Uit voorzichtigheid wordt vaak te snel en te vaak beregend. En meestal met kleine hoeveelheden water. Ervaren fieldmanagers roepen dat dit mede komt door het gemak en de vanzelfsprekendheid van beregeningssystemen. Een druk op de knop is snel gegeven. Gelukkig worden moderne beregeningsinstallaties steeds slimmer en zijn deze vaak al gekoppeld aan weerstations. De beregening wordt dan niet ingeschakeld als kort daarna regen wordt verwacht.

Wie pas begint met beregenen wanneer de eerste droogteschade zichtbaar wordt, is te laat en moet achteraf corrigeren

Het gevolg van vaak en kortstondig beregenen is dat vooral de toplaag vochtig blijft. De plant wortelt daardoor oppervlakkig. De grasmat lijkt op korte termijn geholpen, maar is op langere termijn extra kwetsbaar. Goed beregenen vraagt daarom om meer dan kijken of het veld er droog uitziet. Belangrijker is wat er in de wortelzone gebeurt. Steek een profiel en beoordeel de bodem tot ongeveer twintig à vijfentwintig centimeter diepte. Dan wordt duidelijk hoe diep de wortels zitten en waar nog vocht aanwezig is. Een praktische vuistregel: beregen pas wanneer het grootste deel van de wortelzone droog begint te worden. Geef dan voldoende water om tot net onder de wortelzone te komen. Zo wordt het water beter benut en blijft de grasmat sterker.

Sensor

Naast de klassieke manier worden steeds vaker sensoren en meetapparatuur ingezet om het vochtgehalte in de bodem nauwkeurig te volgen. Deze technieken maken het mogelijk om beregening nog beter af te stemmen op de werkelijke behoefte van het veld. Ervaring en kennis van het veld blijven daarbij onmisbaar, omdat metingen altijd in de context van de grondsoort en de periode van het jaar moeten worden bekeken.

Een belangrijk moment in het beregeningsseizoen is het voorjaar. In deze periode wordt de basis gelegd voor de rest van het jaar. Door vroeg in het seizoen gericht te beregenen, kan de ontwikkeling van een diep wortelend en sterk grasbestand worden gestimuleerd. Dit maakt het veld later in het seizoen minder afhankelijk van water en beter bestand tegen droogte. Wie pas begint met beregenen wanneer de eerste droogteschade zichtbaar wordt, is te laat en moet achteraf corrigeren.

Bodemstructuur

Beregening staat bovendien nooit op zichzelf. Het effect ervan wordt in sterke mate bepaald door de bodemstructuur en het uitgevoerde onderhoud. Een verdichte of slecht doorlatende toplaag beperkt de opname van water, ongeacht de hoeveelheid die wordt gegeven. Regelmatige beluchting is daarom essentieel om het infiltratievermogen te verbeteren en de wortelontwikkeling te ondersteunen.

Ook het beheersen van organische stof en het behouden van een open bodemstructuur dragen bij aan een gelijkmatige waterverdeling. Een ander belangrijk aspect is dat beregening niet altijd nodig is. In perioden waarin het veld nauwelijks wordt gebruikt, kan het bewust beperken van beregening juist voordelen opleveren. Minder water leidt tot minder groei en dus minder maaien, terwijl tegelijkertijd de wortels dieper groeien. Deze aanpak draagt bij aan een sterkere grasmat en voorkomt onnodig gebruik van water en energie. Slim beregenen betekent daarom ook: bewust omgaan met beschikbare middelen en alleen water geven wanneer dat echt nodig is voor de kwaliteit en bespeelbaarheid van het veld.

Een sterke, diep wortelende grasmat vormt de beste verzekering tegen droogtestress en intensief gebruik

Balans

De uitdaging voor beheerders ligt in het vinden van de juiste balans. Te weinig water leidt tot stress en schade. Te veel water maakt het veld kwetsbaar. Slim beregenen begint daarom niet bij het openen van de kraan, maar bij inzicht in de bodem en het gedrag van het gras.