Verticuteren, wiedeggen en maaifrezen: tips & tricks voor een sterk en gezond natuurgrasveld

Met de juiste aanpak blijft het natuurgrasveld sterk, gezond en goed bespeelbaar. - Foto: KNVB Media

Een goed onderhouden natuurgrasveld is voor iedere voetbalvereniging van grote waarde. Een gezonde grasmat zorgt niet alleen voor een prettige en veilige speelomgeving, maar maakt het veld ook beter bestand tegen intensief gebruik gedurende het seizoen. Een belangrijke onderhoudsmaatregel is het verwijderen of openwerken van de viltlaag. Veel clubs doen dit door te verticuteren, maar ook intensief wiedeggen en maaifrezen worden steeds vaker ingezet. In dit artikel leggen we uit wat deze methoden inhouden, waarom ze nodig zijn en hoe je ze het beste toepast.

Bron: Vakblad Fieldmanager

Hoe dikker het vilt, hoe meer problemen

In elk natuurgrasveld ontstaat na verloop van tijd een viltlaag (thatch). Deze laag bestaat uit dode en deels verteerde resten van gras, wortels en mos. Omdat er nauwelijks zand in zit, draagt vilt niet bij aan de stevigheid van de toplaag. Integendeel: hoe dikker de viltlaag, hoe meer problemen. Water zakt minder goed weg, lucht bereikt de wortels moeilijker en voedingsstoffen komen lastiger in de bodem.

Het resultaat is een minder vitale grasmat die gevoeliger is voor mos, ziektes en ongewenste grassoorten. Bij langdurig nat weer kan de viltlaag zelfs sponsachtig worden, waardoor het veld zachter aanvoelt en sneller beschadigt. Om vilt te verwijderen of open te werken, worden drie methoden gebruikt: verticuteren, intensief wiedeggen en maaifrezen.

Verticuteren

Verticuteren is de bekendste methode om vilt uit de toplaag te verwijderen. Een verticuteermachine heeft roterende messen die enkele millimeters de grond ingaan en het vilt omhoog werken. Hierdoor:

• wordt de toplaag opengewerkt;
• krijgt de bodem meer lucht;
• bereiken water en voedingsstoffen de wortels beter.

Daarnaast beschadigt de snijdende werking oppervlakkige wortels van onkruid en straatgras, waardoor deze soorten worden teruggedrongen.

Wanneer verticuteren?

Gras kent twee groeipieken: in het voorjaar (april/mei) en het najaar (september/oktober). Door net vóór deze periodes te verticuteren, herstelt het gras het snelst.

• Meestal is één beurt per jaar voldoende
• Bij intensief gebruik kan een tweede beurt in het najaar nodig zijn
• Bij sterke vervilting wordt in twee richtingen gewerkt

De werkdiepte ligt rond 5 mm (eerste werkgang) en maximaal 10 mm (tweede werkgang). Scherpe messen zijn essentieel: botte messen veroorzaken schade en werken minder effectief.

Vaak wordt gewerkt met een veeg-verticuteermachine, zodat het losgetrokken materiaal direct wordt afgevoerd.

Intensief wiedeggen

Waar verticuteren snijdt, trekt wiedeggen het vilt los met flexibele tanden. Het effect is vergelijkbaar, maar de bewerking is lichter en sneller.

Voordelen:

• geschikt voor tussentijds onderhoud
• hoge werksnelheid en grote capaciteit
• lagere afvoerkosten (minder zand, droger materiaal)

Het losgetrokken materiaal wordt meestal in een tweede werkgang opgeruimd. Bij bloeiend straatgras is directe afvoer belangrijk om ongewenste hergroei te voorkomen.

Maaifrezen

Maaifrezen is de meest intensieve methode en wordt toegepast bij een dikke viltlaag of veel straatgras. De bovenste laag van de grasmat wordt hierbij verwijderd (‘gescalpeerd’), waarbij:

• vilt en onkruid verdwijnen
• groeipunten van gewenst gras zoveel mogelijk behouden blijven

Deze bewerking vindt vrijwel altijd plaats in de zomerstop, zodat het gras snel kan herstellen. Tegelijk worden kleine oneffenheden in het veld geëgaliseerd.

Nadeel: maaifrezen is relatief kostbaar.

Opruimen en doorzaaien

Na alle drie de bewerkingen blijft organisch materiaal achter op het veld. Dit moet worden verwijderd voordat herstel kan plaatsvinden. Na verticuteren en maaifrezen kunnen kale plekken ontstaan. Dat is normaal. Het veld herstelt meestal snel door:

• direct door te zaaien
• de bodem vochtig te houden
• en te bemesten

Let op: een nieuw of recent ingezaaid veld mag het eerste jaar niet worden geverticuteerd, gewiedegd of gefreesd.

De juiste keuze

Verticuteren, wiedeggen en maaifrezen zijn alle drie effectieve manieren om de viltlaag te beheersen en de grasmat gezond te houden. De juiste keuze hangt af van:

• de mate van vervilting
• het seizoen
• de herstelcapaciteit van het veld

Met de juiste aanpak blijft het natuurgrasveld sterk, gezond en goed bespeelbaar.