Een andere kijk op instroom: Z.A.C. Zwolle kiest voor KickStars

Foto: Yellow Jersey

Bij veel voetbalverenigingen komt de instroom van jonge kinderen verspreid binnen. Niet alleen aan het begin van het seizoen, maar ook tussendoor. Dat betekent elke keer opnieuw schakelen. Als club moet je een plek zoeken in een team, de ouders meenemen in hoe de club werkt en de trainers moeten zich aanpassen. Bij voetbalvereniging Zwolsche Atletische Club (Z.A.C.) ontstond de vraag of die eerste fase niet slimmer geregeld kon worden. Sommige instromende kinderen kunnen meteen door naar regulier jeugdvoetbal, maar Z.A.C. zag ook een groep die liever eerst wilde wennen: aan de bal, aan de club en aan het samenspelen. Voor die kinderen zocht de vereniging een duidelijke instroomroute. In die zoektocht kwam de vereniging uit bij KickStars.

KickStars is een nieuw programma van de KNVB. Het is geïntroduceerd om verenigingen te ondersteunen bij de instroom van jonge kinderen van 6 tot en met 8 jaar. Het programma werkt in cycli van acht weken, die in het voor- en najaar worden aangeboden. Voetbal vormt daarbij de rode draad, maar de nadruk ligt op leren bewegen, motorische ontwikkeling en plezier. Autonomie staat centraal. Kinderen krijgen veel ruimte om zelf te ontdekken en keuzes te maken. Vooral voor meiden, die vaker eerst willen ontdekken of voetbal bij hen past, is KickStars een laagdrempelige eerste stap.

KickStars is bedoeld als instroomaanbod naast het bestaande jeugdvoetbalaanbod van een vereniging, bijvoorbeeld als extra optie naast het mini-voetbal of directe instroom in een regulier pupillenteam. Het helpt verenigingen om instroom in het voor- en najaar beter te organiseren en kinderen te laten doorstromen op het moment dat zij daaraan toe zijn. Met minder verplichtingen dan regulier jeugdvoetbal, biedt KickStars met name voor meiden en zij-instromers extra tijd en rust. En daarmee een fijne kennismaking met voetbal.

Z.A.C. Zwolle: instroom kon anders

Bij Z.A.C. Zwolle werd steeds duidelijker dat de kennismaking met voetbal niet voor ieder kind hetzelfde werkt. “De instroom was heel versnipperd,” vertelt KickStars-coördinator Mathijs Triou. “Kinderen kwamen op verschillende momenten binnen, vaak in een team dat al bezig was." Tegelijk zien we grote verschillen in ontwikkeling en aansluiting. Sommige kinderen zijn al toe aan voetbal, anderen gaan goed op een mix van voetbal en andere sport- en beweegvormen.”

De club organiseert onder meer vrienden- en vriendinnenmiddag om nieuwe kinderen te laten kennismaken met voetbal. Dat werkt, maar is kort en biedt onvoldoende structuur. Ook door het jaar heen komen kinderen enthousiast binnen, maar blijkt de stap naar een regulier team soms groot. Voor trainers betekende dat schakelen. Voor ouders zoeken. En voor kinderen: niet altijd een vanzelfsprekende landing. Z.A.C. zocht daarom naar een manier om instroom te bundelen, zodat kinderen niet direct hoefden aan te haken in een al draaiend team. De lancering van KickStars aan het begin van het seizoen 2025-2026 was een goed moment.

Aansluiten op bestaand aanbod

“KickStars bleek die tussenvorm te zijn die we misten,” zegt Triou. “Kinderen kunnen eerst ontdekken wat voetbal voor hen betekent, zonder dat ze meteen in een regulier team hoeven te stappen.” Belangrijk daarbij was dat KickStars geen losstaand onderdeel werd. Z.A.C. positioneerde het bewust als onderdeel van de bestaande clubstructuur. Het sloot aan op het bestaande aanbod voor de jongste jeugd; de mini’s en de O7-teams. Door een achtweekse cyclus met vaste momenten, een duidelijke opzet en ondersteuning vanuit KickStars ontstond er overzicht. Voor kinderen, maar ook voor de ouders.

Ouders op het veld in plaats van langs de lijn

Een opvallend onderdeel van KickStars bij Z.A.C. is de rol van ouders. Niet alleen langs de lijn, maar ook op het veld. Bijvoorbeeld KickStars-leider Fenny Helfferich, moeder van deelnemer Sophia (6 jaar). “Ik ben zelf geen voetballer,” zegt ze. “Maar KickStars is zo laagdrempelig dat ook ik makkelijk begeleider kon zijn bij de training.” Over het effect op Sophia is ze duidelijk: “Je staat samen met je kind op het veld en ziet wat het met haar doet.”

Het sociale element speelt daarbij een belangrijke rol: zo bracht een andere dochter van Helfferich acht vriendinnen mee naar de vereniging om voetbal te ontdekken. “Je merkt dat het voor kinderen veel fijner is om niet alleen te beginnen,” zegt Helfferich. “Ze nemen elkaar mee en je ziet dat ze het heel fijn vinden om samen te starten.” Inmiddels is deze hele vriendinnengroep doorgestroomd naar de O9-laag van Z.A.C. Volgens Triou is dat geen toevalstreffer. “Het programma maakt instroom socialer. Dat effect zie je vooral bij meiden terug. Samen starten verlaagt de drempel enorm.”

Jeugdspelers als rolmodellen

Naast ouders speelden ook jeugdspelers een belangrijke rol. Zo waren ook twee meiden uit de O13 het afgelopen najaar KickStars-leider. Voor hen was het een eerste kennismaking met het trainersvak. Volgens Triou heeft dat een dubbele waarde. “Voor de jonge deelnemers zijn het herkenbare rolmodellen. En voor die meiden zelf is het een laagdrempelige manier om te ontdekken of ze het begeleiden überhaupt leuk vinden.” Dat laatste blijkt waar, want de meiden helpen nog steeds bij de O9-training op de club.

Logische instroom

In korte tijd deden ongeveer vijftig kinderen mee aan KickStars bij Z.A.C., waarvan zesentwintig nieuwe spelers. De overige kinderen waren al lid van de vereniging. Opvallend is de balans in die 2 instroom: twaalf meiden en veertien jongens. Een verhouding die in het reguliere jeugdvoetbal vaak anders ligt. Van deze zesentwintig kinderen stroomden er inmiddels al negentien door naar regulier jeugdvoetbal.

Voor Z.A.C. zit de opbrengst niet zo zeer in de aantallen. KickStars helpt de club om instroom overzichtelijker te maken en bewuster te begeleiden. Ouders leren de vereniging kennen voordat hun kind instroomt in een team, kinderen krijgen de tijd om te wennen en ouders die helpen met de training weten beter wat ze kunnen verwachten. Tegelijkertijd blijft Z.A.C. leren. Zo ziet de club kansen om ouders in het vervolg nog eerder te betrekken, bijvoorbeeld met een ouder-kindactiviteit aan het begin van een KickStars-cyclus. “Dat had het ijs waarschijnlijk sneller gebroken voor een aantal kinderen en ouders. We deden dit nu aan het eind en dat was een enorm succes”, zegt Triou.

Advies aan andere verenigingen

Voor verenigingen die overwegen met KickStars te starten, is het volgens Triou belangrijk om goed aan te sluiten bij wat er al is, ook als je klein begint. “Zie het niet als iets wat je ernaast doet,” zegt hij. “Maar als een manier om instroom beter te begeleiden. Dan wordt het geen extra werk, maar juist een hulpmiddel voor de verschillende lagen.”

Bij Z.A.C. is KickStars een stap richting een bewustere manier van instromen. Een manier die ruimte laat voor verschillen tussen kinderen, de drempel voor ouders verlaagt en verenigingen helpt om instroom bewust te organiseren. Daarbij worden clubs niet aan hun lot overgelaten. Vanuit de KNVB is begeleiding beschikbaar om verenigingen te ondersteunen bij de opzet en uitvoering van KickStars met onder meer een draaiboek, oefenstof en communicatiemiddelen.

Meer weten over KickStars of wil je ook starten bij jouw vereniging? Kijk op knvb.nl/kickstars of neem contact op met de KNVB via voetbalontwikkeling@knvb.nl.