Van knollenveld naar hoogwaardige grasmat: zestig jaar sportveldinnovatie

De grasmat in De Kuip. - Foto: KNVB Media

Op 15 november 1964 maakte Johan Cruijff zijn debuut in het eerste elftal van Ajax. Wie de foto’s van die wedstrijd tegen GVAV (het huidige FC Groningen) terugziet, ziet niet alleen een zeventienjarige debutant die direct scoorde, maar ook een grasmat die vandaag de dag ondenkbaar zou zijn, zeker in het betaald voetbal.

De enorme kwaliteitsverbetering van sportvelden in de ruim zestig jaar daarna is geen toeval. Ze is het resultaat van voortdurende innovatie in aanleg, onderhoud, monitoring en beheer. Met Innovatieplatform GRAS wil de KNVB deze ontwikkeling verder versnellen en structureel verbinden met de praktijk.

Door: redactie vakblad Fieldmanager

De top als proeftuin

Innovatieplatform GRAS is een samenwerkingsverband van organisaties onder de vlag van de KNVB. De oorsprong ligt in het betaald voetbal, waar gelijke wedstrijdomstandigheden en topprestaties zwaar wegen. In die omgeving worden innovaties ontwikkeld, getest en verfijnd.

De gedachte daarachter is helder: wat werkt aan de top, kan – aangepast aan schaal en budget – ook waardevol zijn voor het amateurvoetbal. Het betaald voetbal fungeert daarmee als proeftuin en inspirator voor de breedtesport.

Veranderende verwachtingen in het amateurvoetbal

In het amateurvoetbal liggen de prioriteiten anders. Veiligheid, spelplezier en betrouwbare bespeelbaarheid staan centraal. Tegelijkertijd zijn de verwachtingen van sporters en clubs de afgelopen decennia sterk toegenomen. Slechte velden worden minder snel geaccepteerd en kunnen leiden tot uitwijkgedrag naar andere verenigingen of zelfs andere sporten.

Hoewel de gemiddelde grasmat vandaag de dag vele malen beter is dan in de jaren zestig, blijft de lat stijgen. Kwaliteit is geen luxe meer, maar een randvoorwaarde.

Van reactief naar proactief beheer

Innovatieplatform GRAS richt zich op het verbeteren van de kwaliteit van natuurgrasvelden, met oog voor efficiënt beheer. Dat betekent: het gewenste resultaat behalen met zo min mogelijk inzet van tijd, middelen en vrijwilligers.

Kennisdeling speelt hierin een centrale rol. Het platform ondersteunt beheerders bij het toepassen van actuele kennis en stimuleert een verschuiving van reactief naar proactief beheer. Digitalisering, datagedreven werken en technologische ontwikkelingen zoals sensoren en robotisering bieden daarbij nieuwe mogelijkheden om onderhoud slimmer en gerichter in te zetten.

Toenemende druk op ruimte en middelen

De noodzaak tot innovatie wordt versterkt door externe ontwikkelingen. Sportruimte staat onder druk, vrijwilligers zijn schaarser en de effecten van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. Langere periodes van droogte worden afgewisseld met extreme neerslag.

Daarnaast veranderen wet- en regelgeving rond watergebruik en duurzaamheid. Water wordt duurder en minder vanzelfsprekend beschikbaar. Dit vraagt om efficiënter, bewuster en duurzamer veldbeheer.

Verbinden en versnellen

Innovatieplatform GRAS wil fungeren als verbindende schakel tussen clubs, bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden. Naast gevestigde partijen uit de sportsector worden ook nieuwe partners betrokken, bijvoorbeeld op het gebied van data, technologie en duurzaamheid.

Door deze samenwerking wil de KNVB, samen met haar partners, bijdragen aan toekomstbestendige natuurgrasvelden. Niet alleen voor het betaald voetbal, maar juist ook voor de breedtesport.

Kader

Van het knollenveld van 1964 naar de hoogwaardige sportvelden van vandaag: innovatie heeft het Nederlandse voetbal zichtbaar veranderd. Met Innovatieplatform GRAS wil de KNVB deze ontwikkeling gestructureerd voortzetten, met blijvende aandacht voor kwaliteit, gebruik en duurzaamheid.