Tips van de arts van Oranje voor het amateurvoetbal: 'Mentale gezondheid gaat niet alleen over problemen oplossen"

Edwin Goedhart weet dat prestaties niet alleen afhangen van het lichaam. - Foto: KNVB Media

Terwijl Oranje zich opmaakte voor de Nations League-wedstrijden, hield bondsarts Edwin Goedhart niet alleen de fysieke fitheid van de spelers in de gaten. Ook mentale gezondheid is een vast onderdeel van zijn werk. Als hoofd van het medisch centrum van de KNVB kijkt hij dagelijks naar de mens achter de voetballer. De lessen die hij trekt uit zijn werkzaamheden voor Oranje, zijn ook relevant voor het amateurvoetbal. In aanloop naar de dag van de Mentale Gezondheid vertelt hij waarom mentaal welzijn net zoveel aandacht verdient als een knieblessure.

Goedhart is als bondsarts al jaren betrokken bij de teams. Hij weet: wedstrijden en toernooien brengen de nodige druk met zich mee. Goedhart: "Als je in het betaald voetbal werkt, weet je dat stress erbij hoort. Het begint met herkennen wat spanning met je doet. Daar moet je ontspanning tegenover zetten." Dat geldt ook voor hemzelf. Op zijn programma tijdens interlandperiodes staan daarom ook muziek luisteren, sporten en mediteren.

Een onzichtbare blessure kan leiden tot een fysieke blessure

Een belangrijke les die Goedhart afgelopen jaren heeft geleerd, is dat prestaties nooit alleen afhangen van het lichaam. "Wij kijken altijd naar drie pijlers: fysiek, mentaal en sociaal. Alles bij elkaar bepaalt hoe iemand functioneert. Dat geldt voor een speler van het Nederlands elftal, maar net zo goed voor een amateurvoetballer."

Daarom begint zijn werk vaak met observeren. "Je moet goed kijken. Hoe beweegt iemand? Hoe kijkt iemand? Wat straalt iemand uit? Wat er speelt, kun je niet altijd vangen in een vragenlijst. Mensen vullen die soms sociaal wenselijk in. Daarom blijft oprechte aandacht zo belangrijk."

Volgens Goedhart wordt de kans op fysieke klachten groter als iemand mentaal niet goed in zijn vel zit. "Slaaptekort, zorgen thuis of problemen in je omgeving kunnen ervoor zorgen dat je minder scherp bent. Dan reageer je net een fractie te laat. Zo kan een onzichtbare blessure uiteindelijk leiden tot een fysieke blessure."

Oprecht vragen hoe het gaat

Je moet een omgeving creëren waarin mensen zich veilig voelen om iets te delen

Trainers en coaches kunnen een rol spelen als ze vermoeden dat iemand ergens mee rondloopt. Goedhart: "Het allerbelangrijkste is vragen: hoe gaat het met je? Maar dan wel oprecht. Niet als beleefdheidsvraag. Je moet daar tijd en ruimte voor maken."

Volgens Goedhart hoeven amateurclubs niet meteen allerlei specialisten in huis te halen. Juist de mensen die dicht bij een speler staan kunnen van waarde zijn, zo lang het niet over ernstige problematiek gaat. Of het nu een bondscoach is of een trainer van een amateurteam: steun van iemand die belangrijk voor je is, doet veel. "Een schouderklopje van de bondscoach gaat meer doen dan 1000 woorden van mij."

Tegelijkertijd begrijpt hij dat niet iedereen zich zomaar uitspreekt. Goedhart: "Mensen kunnen bang zijn voor de gevolgen. In het voetbal kan iemand denken aan zijn plek in het team. Daarom moet je een omgeving creëren waarin mensen zich veilig voelen om iets te delen." Dat begint met perspectief. "Soms helpt het als mensen weten dat openheid juist iets positiefs kan opleveren, zoals meer begrip van teamgenoten, minder druk en uiteindelijk vaak ook meer rust."

Wat clubs kunnen doen

De cultuur binnen een team is belangrijk voor hoe het met de spelers gaat, vertelt Goedhart. "Welke normen en waarden vinden we belangrijk? Hoe gaan we met elkaar om? Als je daar als groep afspraken over maakt, ontstaat er duidelijkheid."

Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn, benadrukt hij. "Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat je elkaar positief coacht. Of dat er aandacht is voor elkaar, ook als iemand niet speelt of geblesseerd is. Juist zulke dingen helpen om een omgeving te creëren waarin mensen zich veilig voelen." Want uiteindelijk is dat volgens de bondsarts de belangrijkste les. "Mentale gezondheid gaat niet alleen over problemen oplossen. Het begint met aandacht. Oprechte aandacht. Dat kan al een groot verschil maken."

Wordt jouw club mentaal supporter? Bestel hier jouw mentale supportbox om handvatten te krijgen om zelf het gesprek aan te gaan.

De onzichtbare blessure Lees meer over hoe je support kunt bieden via De onzichtbare blessure.