Voorkomen is nog steeds beter dan genezen, ook bij klimaatverandering

Winters worden gemiddeld natter en verzadigde bodems kunnen leiden tot problemen met de draagkracht van het veld. - Foto: KNVB Media

Klimaatverandering is niet iets van de toekomst. Op en rond sportvelden merken we de gevolgen nu al, zo ook afgelopen zomer. Langere periodes van droogte worden afgewisseld met hevige regenbuien. Dat vraagt om een andere manier van denken over het beheer van natuurgrasvelden.

Auteur: vakblad Fieldmanager

Wie de ontwikkelingen in Nederland bekijkt, ziet een aantal duidelijke trends. De temperatuur stijgt, hittegolven komen vaker voor en duren langer. Tegelijkertijd nemen extreme regenbuien toe. Ook de kans op langdurige droogte in het voorjaar en de zomer groeit. Winters worden gemiddeld natter en het aantal vorstdagen neemt af. Voor natuurgrasvelden heeft dat directe gevolgen.

Meer groei, maar ook meer stress

Klimaatbestendig beheer begint niet boven, maar onder de grond

Door de hogere temperaturen kan gras langer doorgroeien. Dit lijkt positief, maar er zit ook een keerzijde aan. Tijdens perioden van extreme warmte neemt de verdamping toe. Hierdoor droogt de bodem sneller uit en krijgt het gras vaker te maken met droogtestress. Daarnaast zorgen langere droge perioden voor een grotere behoefte aan beregening. Vooral in het voorjaar en de zomer kan het neerslagtekort oplopen. De bodem droogt verder uit, wat gevolgen heeft voor de grasgroei en de hardheid van het veld. Ook hogere temperaturen en langere perioden met hoge luchtvochtigheid kunnen gunstige omstandigheden creëren voor grasziekten zoals Pythium en brown patch. Een weerbare grasmat wordt daardoor steeds belangrijker.

Een robuuste grasmat als basis

Klimaatbestendig beheer begint niet boven, maar onder de grond. Een robuuste grasmat met diepe beworteling kan water uit diepere lagen benutten, is beter bestand tegen droogte en herstelt sneller na stress. Daarbij speelt een gezonde bodem een belangrijke rol. Een goede bodemstructuur en actief bodemleven zorgen voor betere wateropname, meer waterberging en een betere doorworteling. Dit helpt het gras zowel tijdens droge periodes als bij hevige neerslag. De uitdaging voor beheerders verschuift daardoor steeds meer van reageren naar vooruitdenken. Niet alleen de grasmat moet sterk zijn, maar ook de bodem waarop deze groeit.

Extreem nat en extreem droog

Het doel is om een sterke en diep wortelende grasmat te ontwikkelen

Opvallend is dat droogte en wateroverlast steeds vaker naast elkaar voorkomen. Waar de ene periode wordt gekenmerkt door een tekort aan water, kan een zware bui in korte tijd juist voor grote hoeveelheden neerslag zorgen. Daardoor worden infiltratie, drainage en beluchting steeds belangrijker. Een veld moet water kunnen opnemen én afvoeren. Regelmatig beluchten helpt om verdichting tegen te gaan, verbetert de waterinfiltratie en stimuleert een diepere beworteling. Dat is nodig, want winters worden gemiddeld natter en verzadigde bodems kunnen leiden tot problemen met de draagkracht van het veld.

Slim omgaan met water

Water blijft een onmisbare factor voor een gezonde grasmat. Tegelijkertijd krijgen beheerders steeds vaker te maken met beregeningsverboden, onttrekkingsverboden en beperkingen in de beschikbaarheid van water. Juist daarom wordt een zorgvuldig beregeningsbeleid belangrijker. Het doel is niet alleen om het gras groen te houden, maar vooral om een sterke en diep wortelende grasmat te ontwikkelen. Dat maakt velden minder kwetsbaar tijdens langdurige droogte. Lokale omstandigheden spelen daarbij een grote rol. Denk aan verzilting, ijzerhoudend grondwater of verschillen in bodemopbouw. Door die factoren goed in beeld te brengen, wordt het eenvoudiger om passende keuzes te maken.

Vooruitdenken wordt steeds belangrijker

De ontwikkelingen zijn bekend. We weten welke gevolgen klimaatverandering heeft voor sportvelden en welke uitdagingen daarbij horen. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat voorkomen nog altijd beter is dan genezen. Dit vraagt wel om een integrale afweging. Duurzaamheid, maatschappelijke belangen, beschikbaar water en praktische uitvoerbaarheid spelen allemaal een rol. Dit maakt de keuzes niet altijd eenvoudig. Daarnaast wordt in de ontwikkeling van nieuwe grasrassen steeds meer gekeken naar eigenschappen die passen bij het veranderende klimaat, zoals diepere beworteling, betere droogtetolerantie en een grotere weerbaarheid tegen ziekten.

Begin vandaag

Eén ding is duidelijk: afwachten maakt de uitdagingen niet kleiner. De problemen die in droge perioden zichtbaar worden, verdwijnen niet vanzelf. Sterker nog, terwijl de droogte vaak nog niet voorbij is, dient de volgende periode met hevige neerslag zich alweer aan. Daarom blijft een oude wijsheid actueel: voorkomen is beter dan genezen. Door nu te investeren in een gezonde bodem, een robuuste grasmat en een doordachte aanpak van waterbeheer, kunnen sportvelden ook in de toekomst veilig, bespeelbaar en vitaal blijven.