Nieuwe spelregels: meer tempo, minder tijdrekken en extra VAR-bevoegdheden

De belangrijkste maatregelen zijn:

• De ‘tiensecondenregel’ bij wissels;
• Een zichtbare countdown bij doelschoppen en inworpen wanneer sprake is van bewuste vertraging;
• De één-minuutregeling na blessurebehandeling op het veld;
• Meer bevoegdheden van de VAR.

Daarnaast zijn er op het WK aanvullende richtlijnen toegepast rond tactische onderbrekingen, zoals situaties waarin een doelverdediger op de grond gaat zitten en veldspelers naar de zijlijn lopen voor instructies.

Wanneer een speler wordt gewisseld, moet hij het veld via de kortste route verlaten. Daarvoor krijgt hij tien seconden. Doet de speler daar langer over, dan mag de vervanger niet direct het veld in. De invaller moet dan minimaal één minuut wachten én tot een volgende spelonderbreking voordat hij mag deelnemen aan het spel. De ploeg speelt in die periode dus tijdelijk met een speler minder. Juist die consequentie zorgt ervoor dat spelers sneller het veld verlaten. Tijdens het WK was al duidelijk zichtbaar dat spelers en teams zich hier snel op aanpassen.

Wanneer de scheidsrechter vermoedt dat een speler of team bewust tijdrekt bij een doelschop of inworp, kan hij een zichtbare countdown starten. Bij een inworp geldt: wordt de bal niet binnen vijf seconden in het spel gebracht, dan gaat de inworp naar de tegenstander. Bij een doelschop geldt: wordt de bal niet binnen vijf seconden in het spel gebracht, dan volgt een hoekschop voor de tegenstander. Het is belangrijk dat de scheidsrechter eerst beoordeelt of er sprake is van bewuste vertraging. De regel is dus niet bedoeld om iedere normale hervatting onder tijdsdruk te zetten, maar om duidelijk tijdrekken tegen te gaan.

Het aftellen maakt de situatie duidelijk voor iedereen: spelers, trainers, publiek en arbitrage. Iedereen kan zien dat de scheidsrechter de vertraging heeft waargenomen en dat er nog vijf seconden zijn om het spel te hervatten. Dat vergroot de transparantie en voorkomt discussie achteraf. De verwachting is dat juist de zichtbare countdown preventief werkt.

Als een speler op het veld wordt behandeld, moet hij daarna minimaal één minuut buiten het speelveld blijven voordat hij mag terugkeren. Deze maatregel is bedoeld om te voorkomen dat blessurebehandelingen worden gebruikt om het tempo uit de wedstrijd te halen of tactisch overleg mogelijk te maken. Er zijn uitzonderingen. Als de blessure het gevolg is van een overtreding waarvoor de tegenstander minimaal een gele kaart krijgt, hoeft de geblesseerde speler niet verplicht één minuut naar de kant.

Die conclusie kun je niet zomaar trekken. Blessures horen bij voetbal en veiligheid van spelers staat altijd voorop. Wat we wel zien, is dat regels gedrag beïnvloeden. Als aan een behandeling op het veld een duidelijke consequentie is verbonden, maken spelers en teams andere keuzes. Het positieve effect is dat het aantal onnodige onderbrekingen afneemt en het spel sneller wordt hervat.

Deze regel is het afgelopen seizoen ingevoerd. Wanneer een doelverdediger de bal met de handen of armen onder controle heeft, moet hij de bal binnen acht seconden weer in het spel brengen. De scheidsrechter telt de laatste vijf seconden zichtbaar af. Houdt de doelverdediger de bal langer vast, dan krijgt de tegenstander een hoekschop. 

De spelregelwijzigingen die door IFAB zijn vastgesteld, worden vanaf komend seizoen ook in Nederland toegepast. Voor aanvullende WK-richtlijnen en praktische uitvoeringsafspraken geldt dat we deze zorgvuldig evalueren. Na het WK vindt verdere afstemming plaats met UEFA, andere bonden, clubs en officials. Daarna wordt bepaald hoe de richtlijnen precies worden toegepast in de Eredivisie, Keuken Kampioen Divisie en andere competities.

Voor scheidsrechters betekent dit dat zij nog duidelijker moeten optreden tegen bewuste vertraging. Tegelijkertijd vraagt dit ook om goede herkenning van situaties. Niet iedere langzame hervatting is automatisch tijdrekken. De scheidsrechter moet beoordelen of er sprake is van bewuste vertraging. Dat blijft een interpretatie, en daarom is voorbereiding belangrijk. De afgelopen periode zijn scheidsrechters, assistent-scheidsrechters, vierde officials en VAR’s voorbereid op de toepassing van de nieuwe regels.

Voor spelers en trainers betekent dit vooral dat gewenning nodig is. Spelers zullen sneller het veld moeten verlaten bij wissels. Doelverdedigers zullen de bal sneller in het spel moeten brengen. Teams zullen minder ruimte krijgen om via blessurebehandelingen of trage hervattingen het tempo uit een wedstrijd te halen. Trainers en stafleden spelen hierin een belangrijke rol. Zij kunnen spelers voorbereiden op de nieuwe regels en helpen voorkomen dat hun team onnodig wordt benadeeld.

Ja, dat is wel de verwachting. De eerste ervaringen op het WK laten zien dat de regels vooral preventief werken. Spelers passen hun gedrag aan, waardoor het spel sneller wordt hervat en er minder onnodige onderbrekingen zijn. De belangrijkste winst zit dus niet in het uitdelen van sancties, maar in het veranderen van gedrag.

Scheidsrechters zullen duidelijker moeten optreden wanneer sprake is van bewust tijdrekken. Dat betekent niet dat iedere situatie automatisch wordt bestraft. Het uitgangspunt blijft: gezond verstand, duidelijke communicatie en consequent handelen. Als spelers en teams zich aanpassen, hoeft de scheidsrechter juist minder vaak in te grijpen.

Los van de nieuwe regels tegen tijdrekken blijft gedrag richting de arbitrage een belangrijk aandachtspunt. De afspraak is dat de aanvoerder namens het team het gesprek met de scheidsrechter kan voeren. Andere spelers die massaal protesteren, hard komen aanrennen, wegwerpgebaren maken of zich respectloos gedragen, lopen het risico op een gele kaart. Dat geldt ook voor gedrag vanaf de bank. Trainers en stafleden hebben een voorbeeldfunctie. Emotie hoort bij voetbal, maar respect voor de arbitrage is essentieel voor een goed verloop van de wedstrijd.

De VAR blijft bedoeld als vangnet voor duidelijke fouten in vooraf vastgestelde situaties. De veldscheidsrechter blijft de primaire beslisser. Op internationaal niveau wordt gekeken of de VAR op specifieke onderdelen breder kan worden ingezet, bijvoorbeeld bij bepaalde situaties rond hoekschoppen of tweede gele kaarten. Zulke ontwikkelingen volgen we nauwgezet. Tegelijkertijd blijft het belangrijk dat de VAR het spel niet onnodig onderbreekt. De balans tussen rechtvaardigheid, snelheid en spelbeleving blijft een belangrijk aandachtspunt.

Ja. Naast de nieuwe regels tegen tijdrekken worden op het WK ook de bevoegdheden van de VAR uitgebreid.

De VAR mag de scheidsrechter op het WK ook wijzen op twee specifieke situaties:

1. Een onterecht gegeven hoekschop;
2. Een onterecht gegeven tweede gele kaart.

Het uitgangspunt blijft dat de VAR alleen ingrijpt bij duidelijke fouten. De veldscheidsrechter blijft de primaire beslisser.

De VAR mag ingrijpen wanneer een hoekschop ten onrechte wordt toegekend. Een onterecht gegeven hoekschoppen kan grote invloed hebben op een wedstrijd, zeker omdat uit hoekschoppen regelmatig doelpunten ontstaan. 

De VAR mag de scheidsrechter ook wijzen op een mogelijk onterecht gegeven tweede gele kaart. Dat is belangrijk, omdat een tweede gele kaart automatisch leidt tot rood. Daarmee heeft zo’n beslissing grote invloed op de wedstrijd: een team moet met een speler minder verder. Wanneer sprake is van een duidelijke fout bij die tweede gele kaart, kan de VAR de scheidsrechter adviseren de situatie opnieuw te beoordelen.

Nee, de uitbreiding ziet op de tweede gele kaart, omdat die direct leidt tot een rode kaart en daarmee een grote wedstrijdimpact heeft. Bij een eerste gele kaart blijft de beoordeling bij de scheidsrechter op het veld. 

De balans blijft belangrijk. De VAR is bedoeld om duidelijke fouten met grote wedstrijdimpact te corrigeren, niet om iedere beslissing opnieuw te beoordelen. Als de VAR bij alle inworpen, vrije schoppen, doelschoppen, gele kaarten en duels zou meekijken, zou dat ten koste gaan van de snelheid en de beleving van het spel. Daarom wordt steeds gezocht naar de juiste balans tussen eerlijkheid, snelheid en spelbeleving.

Ja. Daarbij blijft het uitgangspunt dat de VAR een hulpmiddel is om duidelijke fouten te herstellen, terwijl de scheidsrechter op het veld de primaire beslisser blijft.

Voorafgaand aan het nieuwe seizoen worden clubs, trainers en spelers geïnformeerd over de nieuwe regels en richtlijnen. De KNVB gebruikt daarvoor onder meer bijeenkomsten, presentaties, videovoorbeelden en schriftelijke toelichting. Het doel is dat iedereen vóór de start van de competitie weet wat er verandert, hoe de regels worden toegepast en welke verantwoordelijkheid spelers en stafleden zelf hebben.

De nieuwe regels zijn bedoeld om het voetbal aantrekkelijker, eerlijker en dynamischer te maken. Minder tijdrekken, meer tempo, meer effectieve speeltijd en duidelijker gedrag rond hervattingen: dat is in het belang van spelers, trainers, scheidsrechters én supporters. De arbitrage zal zich hier goed op voorbereiden, maar de sleutel ligt bij alle betrokkenen. Als teams hun gedrag aanpassen, hoeft de scheidsrechter minder vaak in te grijpen en blijft het voetbal centraal staan.