Hé scheids! Hands!

Redacteur Robbert Minkhorst neemt de proef op de som. - Foto: KNVB Media

Steeds sneller, steeds makkelijker ook, is de scheidsrechter Kop van Jut. Beschimpt, belaagd en betast. Wie respecteert de scheidsrechter nog? En hoe leuk is het dan om er een te zijn - of te worden? Redacteur Robbert Minkhorst neemt de proef op de som.

Geen lastiger klus, denk ik, dan beoordelen of een speler hands maakt

Zijn er situaties - overtredingen - in het voetbal denkbaar die waarschijnlijk wel een eeuwig schisma zullen blijven? Anyone? Als ik het dan mag zeggen: de handsbal. Geen lastiger klus, denk ik, dan beoordelen of een speler hands maakt. Dat vind ik niet alleen, dat zegt ook mijn KNVB-docent op de cursus, betaald-voetbalscheidsrechter Edwin van de Graaf. ‘Als er iets lastig is, is dat het wel. Theoretisch is het allemaal prima uit te leggen. Maar het probleem is dat de scheidsrechter praktisch bezig is.’

Aangeschoten hands

Omschrijvingen als ‘aangeschoten hands’ of ‘hij haalt er voordeel uit’ zijn kul. De eerste kwalificatie bestaat niet. Het is altijd hands - het is alleen niet gezegd dat hands ook altijd strafbaar, en dus een overtreding is. En of iemand er profijt van heeft, is geen overweging die in de theorie beschreven staat. Laat ik die theorie er eens bij pakken. In Regel 12, onder het kopje Hands, staat: ‘Hands houdt in, dat de speler de bal opzettelijk met de hand of arm speelt/raakt’. Duidelijk, niet?

Voorwaardelijke opzet: Had hij van tevoren kunnen aanvoelen dat hij een risico liep?

Ik lees nog even verder. Er volgen vijf gedachtenbolletjes. De eerste: de hand (of de arm) moet naar de bal gaan. So far, so good. De afstand tussen de bal en de hand telt eveneens mee. Ook die kan ik billijken. Een voetballer moet wel de tijd, en de gelegenheid krijgen om een handsbal te voorkomen. Hier lijkt de conclusie gerechtvaardigd dat als een speler NIET opzettelijk de bal met zijn arm of hand raakt, het geen hands is.

Voorwaardelijke opzet

Dat is dus niet waar. En dit is een verraderlijke; hiervoor introduceerde Edwin van de Graaf op de cursus het begrip ‘voorwaardelijke opzet’ van een voetballer. ‘Had hij van tevoren kunnen aanvoelen dat hij een risico liep?’ Een voorbeeld. Bij FC Groningen – Ajax dit weekeinde gooide Ajacied Joël Veltman zich voor zijn tegenstander (en de bal). De bal kwam tegen zijn arm. Strafschop. Veltman deed een vliegtuig na, en ja, dat zag er een beetje raar uit. Maar was het wel zo onlogisch? Ik durf de weddenschap wel aan dat er zat fysiologen zijn die willen beweren dat Veltman bij zijn vliegtuigimitatie een volkomen natuurlijke beweging maakte. Bijvoorbeeld om in balans te blijven. Hoe blijft een zeemeeuw anders zweven?

De Ajacied vond het zelf geen handsbal, zei hij na de wedstrijd. ‘De scheids zei dat het een slaande beweging was, maar het is een lichaamsbeweging. Honderd procent geen penalty.’ Een ander voorbeeld, langer geleden. Cursusmateriaal. Een verdediger glijdt door, mee in de beweging van de bal. Zijn rechterarm houdt hij onder zich, voor het evenwicht. Tegen die arm schiet de aanvaller zijn voorzet. Edwin van de Graaf stelde bij het moment: De arm is uit het lichaam, hij maakt zich breed, hij neemt daarmee bewust het risico dat de bal er tegenaan komt, want prompt gebeurt: hands.

Sneue capriolen

Je gaat inmiddels wel beter snappen waarom verdedigers die sneue capriolen uithalen

Je gaat inmiddels wel beter snappen waarom verdedigers die sneue capriolen uithalen, zoals met gevouwen handen op de rug een duel met hun tegenstander aangaan. Ik noem nog een situatie: bij een potje zaalvoetbal jaag ik door op de keeper. Die schiet de bal tegen me aan – en raakt daarbij mijn hand, die langs mijn lichaam hangt. Ik pass naar een teamgenoot en die scoort. Doelpunt. Nee, hands, zegt de scheidsrechter.

Bij een vergelijkbaar moment in een wedstrijd die ik zelf dit seizoen floot, had ik de treffer gewoon toegekend. Maar dat was onverstandig, werd me op de cursus uitgelegd. ‘Als er gescoord wordt, zou ik affluiten’, zei docent Edwin. ‘Dan krijg je de minste weerstand.’ Niet dat ik het snapte, of intussen snap. Want dat je uit een situatie profijt haalt, dat telde toch niet? Nou jullie.

Robbert Minkhorst

Twitter: @IJC_mink #ikwordscheidsrechter

• r.minkhorst@mediahuis.nl