Aansluiten bij de ontwikkelingsfase van jeugdspelers

Met Mark Bakker, voormalig jeugdtrainer bij SDC Putten en momenteel hoofdtrainer bij tweedeklasser FC Horst, kijken we naar de verschillen die binnen een team kunnen ontstaan en de kenmerken die bij de verschillende leeftijdsgroepen horen. Verschillen in geslacht, achtergrond en normen en waarden, hoe ga je daar als trainer het beste mee om? Een monoloog.

Als trainer is het belangrijk te weten wat de beginsituatie is van de speler. Die beginsituatie bestaat uit onder andere geslacht, afkomst, leeftijd, leefomstandigheden, voetbalvaardigheid, voetbalkennis/-inzicht en sociale competenties. Mark Bakker, naast hoofdtrainer van FC Horst ook KNVB-docent:  “Ik denk dat het vooral belangrijk is dat je kijkt naar het individu. Zeker bij de jeugd moet volgens mij het individu voorop staan. Jeugdvoetbal noem ik wel eens een individuele sport wat betreft het opleiden van spelers binnen de selectieteams. Daarbuiten is het vooral belangrijk dat spelers zich op hun gemak voelen en dus voetballen en sporten met hun vrienden omdat het heel erg leuk is.”

Jeugdvoetbal noem ik wel eens een individuele sport wat betreft het opleiden van spelers binnen de selectieteams

“In de selectieteams bij de jeugd is het belangrijk het individu zo op te leiden dat hij of zij later op een zo hoog mogelijk niveau kan en wil voetballen. Wat dan misschien wel het belangrijkste is om goed in kaart te krijgen, is wat de motivatie is van de speler. Spelers die alles uit zichzelf willen halen, kun je als trainer veel meer beïnvloeden op technisch, tactisch en persoonlijk vlak dan een voetballer die het heel leuk vindt met zijn of haar vrienden te voetballen, maar niet de ambitie heeft om als individu het hoogst haalbare eruit te halen.”

Blik op het individu

“In mijn opleidingstijd tot docent lichamelijke opvoeding op de ALO in Amsterdam werd ik steeds meer bewust dat het vak trainer/docent niet draait om de ander mijn wil of idee op te leggen, maar om vanuit de speler te kijken. Dan gaat dat inderdaad over bijvoorbeeld geslacht, karakter, gewoontes, normen, waarden en motivatie. Zo heb ik in de jeugd een aantal meisjes getraind in een jongensteam. Dit was in de Onder 13. Die meiden waren in gedrag minimaal één jaar ouder dan de jongens. De meiden komen eerder in de pubertijd en dat merk je zowel fysiek als sociaal. Op sociaal gebied merkte ik dat de meiden sneller wilde weten waarom ze iets moesten doen. Jongens deden het gewoon. Fysiek was het verschil na de Onder 15 weer bijgetrokken en werd het steeds moeilijker voor die meiden om zich staande te houden tussen de jongens. Als trainer moet je dan dus inspelen op de beleving en gedragingen van de verschillende spelers en speelsters.”

— Mark Bakker

“Als trainer is het heel belangrijk om eerst aan de relatie te werken voordat je de spelers kunt beïnvloeden. Soms heb je weleens te maken met ‘moeilijke’ spelers. Waarschijnlijk komen ze aan die naam doordat ze andere normen en waarden hebben dan de trainers die hen eerder hebben getraind. Het is dan belangrijk dat je dit weet van die speler, zodat je hier als trainer op kunt inspelen. Over het algemeen zijn dit spelers met speciale kwaliteiten, die net even anders denken dan de gemiddelde spelers in een groep. Dit heeft ze waarschijnlijk ook gemaakt tot wie ze zijn. Daarom moet je dit ook nooit helemaal willen veranderen. Wel is het belangrijk dat iedereen snapt, dat als je met elkaar je sport beleeft en je in een team zit, dat voor iedereen dezelfde afspraken en regels gelden. Niet alleen voor de spelers, maar ook voor de begeleiding. Inspraak hebben als speler is prima en vaak ook gewenst. Op die manier worden het afspraken van het team en niet alleen van de trainer.”

Winnen versus ontwikkelen

“Hoewel ik eerder zei dat jeugdvoetbal eerder een individuele sport is dan een teamsport, vind ik ‘een team zijn’ heel belangrijk. Sterker nog, nu ik een eerste elftal train, gaat het erom dat het beste team er zo vaak mogelijk staat tijdens de wedstrijden. De gehele club verwacht namelijk dat we winnen. Hierin is het soms wel lastig alle individuele gedachten bij elkaar te brengen. Wat je alleen maar kunt doen, is uitleggen waarom je bepaalde keuzes maakt en dicht bij jezelf en jouw visie als trainer blijven. Dan is het aan de spelers daar iets mee te doen. Dit is ook bij jeugd een belangrijk punt, maar dan zijn de achterliggende gedachte en de belangen anders dan bij een eerste elftal.”

Als trainer is het heel belangrijk om eerst aan de relatie te werken voordat je de spelers kunt beïnvloeden

“De KNVB heeft bij de beschrijving van de algemene doelstellingen van de jeugd niet alleen een logische lijn neergezet, maar kijkend naar de leeftijdsfase van de jeugd past dit ook goed bij de ontwikkelingspsychologie van de mens. Van een Onder 7-pupil, waar het gaat om het beheersen van de bal, naar de Onder 9-pupil waar het gaat om doelgericht handelen tot de Onder 19-junior waar het gaat om presteren als team in de competitie. Van een peuter die in de ‘ik-gecentreerde wereld’ leeft naar een jong volwassen die bijna als een volwassenen zelfstandig moet kunnen instaan voor de gevolgen van al zijn gedragingen. Hier valt als trainer veel uit te halen om bepaalde ontwikkelingen bij jeugd te begrijpen.”

TrainersinformatieMeer inspiratie opdoen als trainer? Bekijk de informatie op Assist Trainers.De VoetbaltrainerHet vakblad De Voetbaltrainer is al meer dan 35 jaar het meest gelezen vakblad voor trainers, jeugdleiders, coaches, managers en docenten in Nederland en België.


Om je bezoek aan onze websites optimaal te laten verlopen, maken wij gebruik van cookies. Cookies om het verkeer over onze sites te analyseren en cookies om (advertentie)inhoud te personaliseren en sociale media content aan te bieden. Natuurlijk vinden wij je privacy belangrijk, daarom kun je deze cookie-instellingen zelf beheren. Hoe wij omgaan met de gegevens die op basis van de geplaatste cookies verkregen zijn, leggen wij uit in onze cookie- en privacyverklaring.